Bootowalny pendrive Windows 10: Twój klucz do instalacji i naprawy

W dzisiejszych czasach, kiedy płyty DVD stają się reliktem przeszłości, a większość nowych komputerów nie posiada już napędów optycznych, bootowalny pendrive z systemem Windows 10 jest absolutną koniecznością. Niezależnie od tego, czy planujesz świeżą instalację systemu, chcesz naprawić istniejącą kopię, czy po prostu przygotować się na awaryjne sytuacje, ten poradnik krok po kroku przeprowadzi Cię przez cały proces.

Z mojego doświadczenia wynika, że bootowalny pendrive to znacznie bardziej praktyczne i szybsze rozwiązanie niż tradycyjne płyty DVD. Po pierwsze, większość nowoczesnych laptopów i komputerów stacjonarnych nie jest już wyposażona w napędy optyczne. Po drugie, instalacja z USB jest zazwyczaj znacznie szybsza. Taki pendrive to nie tylko narzędzie do czystej instalacji systemu Windows 10, ale również niezastąpiony pomocnik w przypadku awarii pozwala na naprawę istniejącego systemu, odzyskanie danych czy przywrócenie komputera do poprzedniego stanu. Warto pamiętać, że oficjalne wsparcie dla Windows 10 zakończy się 14 października 2025 roku, co czyni posiadanie przygotowanego nośnika jeszcze bardziej rozsądnym posunięciem.

Zanim przystąpimy do tworzenia bootowalnego pendrive'a, upewnij się, że masz pod ręką wszystkie niezbędne elementy. To klucz do sprawnego i bezproblemowego przebiegu całego procesu.

• Pendrive USB: Nośnik o minimalnej pojemności 8 GB. Pamiętaj, że wszystkie dane znajdujące się na nim zostaną bezpowrotnie usunięte.
• Kopia zapasowa danych: Jeśli masz ważne pliki na pendrivie, skopiuj je w bezpieczne miejsce. Jeśli planujesz reinstalację systemu na komputerze, z którego korzystasz, koniecznie wykonaj kopię zapasową wszystkich ważnych danych z dysku twardego komputera.
• Stabilne połączenie z internetem: Będzie ono niezbędne do pobrania plików instalacyjnych systemu Windows 10.

Prosta droga: Tworzenie nośnika z Media Creation Tool

Ta metoda jest zalecana dla większości użytkowników, zwłaszcza tych mniej zaawansowanych. Oficjalne narzędzie Microsoftu jest intuicyjne i automatycznie pobiera najnowszą wersję systemu Windows 10.

1. Pobierz Media Creation Tool: Przejdź na oficjalną stronę Microsoftu (wyszukaj "Pobierz system Windows 10") i kliknij przycisk "Pobierz narzędzie". Zapisz plik wykonywalny na swoim komputerze.

2. Uruchom narzędzie: Znajdź pobrany plik (zazwyczaj w folderze Pobrane) i uruchom go. Narzędzie rozpocznie przygotowania, a następnie poprosi o zaakceptowanie warunków licencyjnych. Zrób to, aby kontynuować.

3. Wybierz opcję "Utwórz nośnik instalacyjny": W kolejnym kroku wybierz opcję "Utwórz nośnik instalacyjny (dysk flash USB, DVD lub plik ISO) dla innego komputera" i kliknij "Dalej".

4. Wybierz język, architekturę i wersję: Narzędzie zazwyczaj automatycznie dobiera odpowiednie parametry systemu na podstawie Twojego aktualnego komputera. Jeśli chcesz stworzyć nośnik dla innego komputera, odznacz opcję "Użyj zalecanych opcji dla tego komputera" i wybierz odpowiednie ustawienia. Kliknij "Dalej".

5. Wybierz dysk flash USB: W tym kroku upewnij się, że Twój pendrive jest podłączony do komputera. Wybierz opcję "Dysk flash USB" i z listy dostępnych urządzeń wskaż swój pendrive. Upewnij się, że wybrałeś właściwy nośnik, ponieważ wszystkie dane z niego zostaną usunięte! Kliknij "Dalej".

6. Poczekaj na zakończenie procesu: Narzędzie rozpocznie pobieranie plików systemu Windows 10, a następnie utworzy bootowalny pendrive. Ten proces może potrwać od kilkunastu minut do nawet godziny, w zależności od szybkości Twojego internetu i pendrive'a. Bądź cierpliwy i nie odłączaj nośnika ani nie wyłączaj komputera. Po zakończeniu otrzymasz komunikat o pomyślnym utworzeniu nośnika.

Zaawansowane opcje: Tworzenie nośnika z programem Rufus i obrazem ISO

Jeśli preferujesz większą kontrolę nad procesem lub potrzebujesz specyficznych ustawień (np. dla starszych komputerów), program Rufus jest doskonałym wyborem. Ta metoda wymaga jednak wcześniejszego pobrania pliku ISO systemu Windows 10.

1. Pobierz oficjalny obraz ISO Windows 10: Podobnie jak w przypadku Media Creation Tool, udaj się na oficjalną stronę Microsoftu (wyszukaj "Pobierz system Windows 10") i zamiast narzędzia, wybierz opcję pobrania obrazu dysku (pliku ISO). Wybierz odpowiednią wersję i język, a następnie pobierz plik ISO na swój komputer.

2. Pobierz i uruchom program Rufus: Rufus to darmowe narzędzie, które nie wymaga instalacji. Pobierz najnowszą wersję z oficjalnej strony Rufusa (rufus.ie) i uruchom plik wykonywalny.

3. Skonfiguruj kluczowe ustawienia w programie Rufus:

   • Urządzenie: Z rozwijanej listy wybierz swój pendrive. Upewnij się, że wybrałeś właściwy nośnik, ponieważ wszystkie dane z niego zostaną usunięte!
   • Wybór rozruchu: Kliknij przycisk "Wybierz" i wskaż pobrany wcześniej plik ISO systemu Windows 10.
   • Schemat partycjonowania: To bardzo ważny krok.
     • Dla większości nowoczesnych komputerów (z ostatnich około 10 lat) z interfejsem UEFI wybierz GPT.
     • Dla starszych komputerów z tradycyjnym BIOS-em wybierz MBR. Jeśli nie jesteś pewien, jaki typ posiadasz, możesz sprawdzić to w zarządzaniu dyskami Windows lub w ustawieniach BIOS/UEFI.
   • System docelowy: Zazwyczaj Rufus automatycznie dostosuje to ustawienie po wyborze schematu partycjonowania. Dla GPT będzie to UEFI, a dla MBR BIOS (lub CSM).

4. Uruchom proces tworzenia nośnika: Po skonfigurowaniu wszystkich opcji kliknij przycisk "Start". Rufus wyświetli ostrzeżenie o usunięciu danych z pendrive'a. Potwierdź i poczekaj na zakończenie procesu. Może to potrwać kilka minut. Po zakończeniu status zmieni się na "Gotowe".

Uruchamianie komputera z bootowalnego pendrive'a

Gdy Twój bootowalny pendrive jest gotowy, kolejnym krokiem jest uruchomienie z niego komputera, aby rozpocząć instalację lub naprawę systemu. To wymaga wejścia do ustawień BIOS lub UEFI.

1. Wejdź do BIOS/UEFI: Podłącz bootowalny pendrive do portu USB w komputerze. Następnie uruchom komputer i natychmiast po jego włączeniu (zanim pojawi się logo Windows) zacznij wielokrotnie naciskać odpowiedni klawisz, aby wejść do ustawień BIOS lub UEFI. Najczęściej używane klawisze to F2, DEL, F12, F10 lub ESC. Klawisz ten zależy od producenta płyty głównej (np. ASUS, Gigabyte, MSI, Dell, HP, Lenovo). BIOS/UEFI to podstawowe oprogramowanie, które kontroluje sprzęt komputera i proces uruchamiania.

2. Zmień kolejność bootowania: Po wejściu do BIOS/UEFI poszukaj sekcji o nazwie "Boot Order", "Boot Priority", "Boot Options" lub podobnej. Znajdź swój pendrive na liście urządzeń rozruchowych (często będzie oznaczony nazwą producenta pendrive'a lub "USB HDD") i ustaw go jako pierwsze urządzenie w kolejności rozruchu. Czasem można też skorzystać z "Boot Menu" (zazwyczaj F12, F11 lub ESC), które pozwala jednorazowo wybrać urządzenie do uruchomienia bez trwałej zmiany kolejności.

3. Zapisz zmiany i zrestartuj: Po ustawieniu pendrive'a jako pierwsze urządzenie rozruchowe, zapisz zmiany (zazwyczaj klawisz F10, a następnie potwierdź) i wyjdź z BIOS/UEFI. Komputer uruchomi się ponownie, a tym razem powinien wystartować z pendrive'a, wyświetlając ekran instalatora Windows 10.

Najczęstsze problemy i ich rozwiązania

Nawet przy najlepszych chęciach, czasem pojawiają się problemy. Jako Jan Sikorski, często spotykam się z kilkoma powtarzającymi się scenariuszami. Oto najczęstsze z nich i sposoby ich rozwiązania:

• Problem: Komputer nie "widzi" pendrive'a podczas startu.

  Rozwiązanie: To dość częsta sytuacja. Spróbuj podłączyć pendrive do innego portu USB, zwłaszcza jeśli używasz portu USB 3.0 (niebieskiego) czasem starsze BIOS-y lepiej współpracują z portami USB 2.0. Dokładnie sprawdź ustawienia kolejności bootowania w BIOS/UEFI, upewnij się, że pendrive jest sprawny i poprawnie sformatowany (np. system plików FAT32 dla starszych BIOS-ów). Niewłaściwe ustawienia w BIOS/UEFI lub uszkodzenie samego nośnika to najczęstsze przyczyny.

• Problem: Proces tworzenia nośnika zakończył się błędem. Rozwiązanie: Przede wszystkim upewnij się, że masz stabilne połączenie z internetem, ponieważ przerwanie pobierania plików jest częstą przyczyną błędów. Sformatuj pendrive (np. w systemie plików FAT32) i spróbuj ponownie. Czasem pomaga również uruchomienie narzędzia (Media Creation Tool lub Rufus) jako administrator, klikając prawym przyciskiem myszy i wybierając "Uruchom jako administrator". Błędy na samym pendrivie również mogą zakłócić proces.
• Problem: Secure Boot blokuje uruchomienie.

  Rozwiązanie: Secure Boot to funkcja bezpieczeństwa dostępna w systemach UEFI, która ma na celu zapobieganie uruchamianiu nieautoryzowanego oprogramowania. Jeśli Twój komputer nie chce uruchomić się z pendrive'a, a masz włączony Secure Boot, może być konieczne jego tymczasowe wyłączenie. Wejdź do ustawień UEFI (tak jak do BIOS-u), poszukaj sekcji "Security" lub "Boot" i znajdź opcję "Secure Boot". Zmień jej status na "Disabled" lub "Wyłączone". Po instalacji systemu możesz ponownie włączyć Secure Boot, jeśli chcesz. Pamiętaj, aby zapisać zmiany przed wyjściem.